Tanrılar Neden İnsan Gibi? Kusurlu Tanrıların Anlamı

Eskiler tanrıları göğe koydu ama onlardan hiç uzak tutmadı.
Çünkü biliyorlardı:
Ulaşılmaz olan öğüt vermez.

Bir tanrı eğer hiç hata yapmıyorsa,
insana ne anlatabilirdi?

Bu yüzden antik dünyada tanrılar kusursuz değildi.
Bilerek… isteyerek…

Kusursuz Tanrı İnsan İçin Tehlikelidir

Düşün:

• Hiç öfkelenmeyen
• Hiç kıskanmayan
• Hiç yanılmayan

bir varlık…

Antik insan için bu korkutucuydu.
Çünkü böyle bir tanrı, insanı anlamazdı.

O yüzden tanrılar:

• Öfkelendi
• Aldatıldı
• İntikam aldı

Ve insan, kendi yüzünü onlarda gördü.

Yunan Tanrıları Neden Bu Kadar “İnsan”?

Yunan mitolojisinde tanrılar:

• Tartışır
• Kavga eder
• Birbirinin ayağını kaydırır

Çünkü Yunanlılar şunu fark etmişti:

Düzen, kusursuzluktan değil
çatışmadan doğar.

Zeus gücü temsil ederdi ama sadakati değil.
Hera düzeni korurdu ama affetmezdi.
Ares savaş isterdi ama akıl yoktu.
Athena aklı temsil ederdi ama merhameti değil.

Her biri eksikti.
Her biri tek başına yetersizdi.

Tıpkı insanlar gibi.

Tanrılar Birbirini Neden Kıskanır?

Çünkü mitoloji bir masal değil, uyarıdır.

Kıskanç tanrılar şunu söyler:

Güç paylaşılmazsa çatışma çıkar.

İntikam alan tanrılar şunu söyler:

Öfke, bedel ister.

Aldatan tanrılar şunu söyler:

Tutku, düzeni bozar.

Bu hikâyeler “bak ne oldu” diye anlatılırdı.
“Bak ne olacak” diye değil.

Kusurlu Tanrı, Kusurlu İnsan Demektir

Antik dünyada kimse şunu beklemezdi:

“Ben mükemmel olacağım.”

Ama şunu beklerlerdi:

“Haddimi bileceğim.”

Mitler bu yüzden sınır çizdi.

Tanrı bile hata yapıyorsa,
insan iki kere düşünmeliydi.

Mısır’da Tanrılar Daha Sessizdi

Her kültür tanrıyı farklı yorumladı.

Mısır’da tanrılar:

• Daha ağır
• Daha mesafeli
• Daha düzenliydi

Çünkü Mısır’da en büyük korku kaos değildi.
Düzenin bozulmasıydı.

Osiris adildi.
İsis sadıktı.
Ra her gün aynı yolu izlerdi.

Mısır tanrıları bağırmazdı.
Çünkü düzen bağırmaz.

Mezopotamya’da Tanrılar Acımasızdı

Mezopotamya’da ise dünya sertti.

Sel vardı.
Kuraklık vardı.
Felaket ani gelirdi.

Bu yüzden tanrılar:

• Sabırsız
• Öfkeli
• Affetmezdi

İnsan, tanrıyı memnun etmeye çalışırdı.
Çünkü tanrılarla pazarlık olmazdı.

Bu da bir dersti:

Hayat adil olmak zorunda değildir.

Tanrılar Neden Cezalandırır?

Cezalandırmak için değil.
Hatırlatmak için.

Mitlerde ceza:

• Kibrin sonucudur
• Sınırı aşmanın bedelidir

İkarus uçtu.
Çünkü haddini unuttu.

Niobe övündü.
Çünkü kendini tanrılarla kıyasladı.

Bu hikâyeler:

“Yapma” demez
“Bak ne oldu” der.

Bugün Tanrılar Nerede?

İsimleri değişti.
Ama işlevleri kaldı.

Bugün de:

• Gücü kutsuyoruz
• Başarıyı putlaştırıyoruz
• Sınırları zorluyoruz

Ve sonra bedel ödüyoruz.

Mitoloji bitmedi.
Sadece başka kıyafet giydi.

Son Söz

Antik insan tanrıları kusurlu yaptı.
Çünkü kendini biliyordu.

Kusursuzluk insanı ezer.
Ama kusur öğretir.

Bu yüzden tanrılar:

• İnsan gibi sevdi
• İnsan gibi hata yaptı
• İnsan gibi bedel ödedi

Ve insan, kendi hikâyesini
tanrılara anlattı.

Çünkü bazen gerçeği
ancak bir hikâye kaldırabilir.

Konunun Videosu:

▶